Eni/Vitol Davası: Tahkim Mahkemesinin talepleri, itirazları ve kararı

Arka plan

Davacılar, Gana yasalarına göre kurulmuş ve varlığını sürdüren Eni ve Vitol şirketleri iken, Davalılar ise egemen bir devlet olan Gana ve Gana’ya ait bir devlet şirketi olan GNPC’dir.

Bu tahkim, UNCITRAL Tahkim Kuralları ve Stockholm Ticaret Odası’nın Davaların Yönetimine İlişkin Prosedürleri uyarınca başlatıldı.

Anlaşmazlık, 2 Mart 2006 tarihinde Gana Cumhuriyeti, Gana Ulusal Petrol Şirketi veya “GNPC” ve Vitol Upstream Ghana Limited (eski adıyla Heliconia Energy Ghana Limited (“Heliconia”) (“İkinci Davacı” veya “Vitol”) ve Eni Ghana Exploration and Production Limited (“Birinci Davacı” veya “Eni”) arasında imzalanan Cape Three Points Havzası Açıklarındaki Bloklar ile ilgili Petrol Anlaşması’ndan kaynaklanmaktadır.

Anlaşmazlığın merkezinde, Gana Enerji Bakanlığı’nın (MoE) aldığı idari tedbirler yer alıyor. Bu tedbirler kapsamında MoE, Davacılar tarafından işletilen Offshore Cape Three Points (OCTP) ve Ganalı bir şirket olan Springfield Exploration & Production Limited (Springfield) tarafından işletilen (ii) West Cape Three Points (WCTP) olarak bilinen iki petrol sahasının birleştirilmesini emrediyor.

DAVACILARIN DAVASI

ENI ve VITOL, Gana’nın petrol sahalarında faaliyet gösteren iki çokuluslu şirkettir. İddiaları, Gana hükümetinin, 6 milyar doları aşan yatırımların ardından, birkaç yıldır petrol üreten petrol sahasını, hiç petrol üretmemiş ve yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırım görmüş bir yan taraftaki petrol bloğuyla birleştirmesini emrettiğiydi. Ayrıca, hükümetin, birleşik varlığın yaklaşık %55’ini yan taraftaki söz konusu petrol bloğunun sahibine devretmelerini istediğini iddia ettiler.

ENI ve VITOL ayrıca Gana’nın kendilerine dayattığı birleştirmenin “Gana yasaları, adalet, şeffaflık ve makul olma ilkeleri kapsamındaki temel usul ve maddi korumaları” ve Petrol Anlaşması’nı ihlal ettiğini ileri sürüyor. Ayrıca Gana tarafından dayatılan birleştirmenin Gana yasalarını ve Petrol Anlaşması’nı ihlal ettiğini ileri sürdüler. Yaptıkları bir diğer iddia ise Enerji Bakanlığı (MoE) tarafından emredilen Birleştirme Yönergeleri’nin Petrol Yasası ve Petrol Yönetmelikleri’nin yanı sıra Gana Anayasası ve uluslararası en iyi uygulamaları ihlal ettiğiydi.

Taraflar arasında, Enerji Bakanlığı’nın yatakların verimli bir şekilde işletilmesi için petrol sahalarını birleştirme yetkisine sahip olduğu konusunda ortak bir zemin olduğunu ileri sürmektedirler. Ancak, Davacılar, birleştirme önlemlerinin, geçerli Gana yasaları ve yönetmelikleri ile uluslararası ilkeler ve en iyi uygulamalar kapsamındaki esas ve usul gerekliliklerini karşılamadığı için hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedirler. Birleştirme önlemlerini Petrol Anlaşması’nda yer alan istikrar rejimini ihlal ettiği gerekçesiyle itiraz etmektedirler. Davacılar, öncelikle Petrol Anlaşması kapsamındaki gelecekteki gelir kaybına dayalı olarak tazminat talep ediyorlardı.

TALEP EDENLER TARAFINDAN İSTENEN TAZMİNATLAR

Davacılar Mahkemeden aşağıdaki tazminatların verilmesini talep ettiler:

(a) Birinci Davalının, Birleştirme Direktiflerini yayınlaması ve/veya geri çekmeyi reddetmesi veya üçüncü şahısların bu Direktiflere güvenmesini engellemesi nedeniyle Petrol Anlaşması’nı ihlal ettiğini BEYAN EDİYORUZ;

(b) İkinci Davalının, Birinci Davalının Birleştirme Direktifleri’ni çıkarmasını ve/veya üçüncü şahısların bu direktiflere güvenmesini engellemeyi veya bu direktifleri geri çekmeyi reddetmesini destekleyen davranışları nedeniyle Petrol Anlaşması’nı ihlal ettiğini BEYAN EDİN;

(c) Birinci Davalının, Gana Yüksek Mahkemesi, Temyiz Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme’ye, Birleştirme Yönergelerinin Petrol Anlaşması’na aykırı olarak çıkarıldığını bildirmesine EMİR;

(d) Birinci Davalının, Birleştirme Yönergelerinin Petrol Anlaşması uyarınca çıkarıldığını Springfield’a bildirmesine EMİR;

(e) Davalıların, Davacıların Petrol Anlaşması’nı ihlal etmeleri nedeniyle uğradıkları kayıplar için 915,8 milyon ABD Doları tutarında (veya Mahkemenin uygun göreceği başka bir miktarda) tazminat ödemelerine EMREDİN;

(f) Davalılara, Davacıların avukatlarının ve tahkimde görev alan tanıkların ve/veya uzmanların ücretleri ve masrafları, Mahkemenin ücretleri ve masrafları ve Yüksek Mahkemenin ücretleri dahil olmak üzere bu Tahkimin tüm masraf ve giderlerini ödemelerini EMREDİN;

(g) Davalılara, Mahkemenin uygun göreceği oranda ve sürelerde, hem Kesin Kararın verilmesinden önceki hem de sonraki dönemlerle ilgili olarak, Davacılara verilen tüm meblağlar üzerinden bileşik faiz ödemelerini EMRETMEK;

(h) Davalıların talep ettiği tüm yardımları REDDETMEK; ve

(i) Mahkemenin uygun göreceği ek veya diğer tazminatları Talep Sahiplerine İLAN ETMEK veya EMRETMEK.

DAVALILARIN İDDİASI

Davalılar (Gana Cumhuriyeti ve Gana Ulusal Petrol Şirketi) iddialara karşı çıktı. Birleştirmenin yetkili Gana mahkemeleri tarafından onaylandığı üzere maddi ve usul açısından haklı olduğunu savundular. Davalılara göre, Mahkeme Enerji Bakanlığı’nın politika kararlarına ve Gana mahkemelerinin yargısal tespitlerine önemli bir saygı borçludur.

Ek olarak, Davalılara göre, Davacıların tazminat talebi, henüz uygulanmamış olan birleştirme tedbirlerinin herhangi bir gerçek zarara yol açtığını kanıtlayamadıkları için kabul edilemezdir. Her halükarda, Davacılar, Davacıların iddia edilen kayıplarının niceliğinin desteklenmemiş varsayımlara dayandığını ve güvenilmez olarak reddedilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Son olarak, Davalılar, Davacıların yasal birleştirme tedbirlerine karşı geldikleri iddiasıyla Petrol Anlaşması’nın ihlal edildiği gerekçesiyle karşı dava açmışlardır.

DAVALILARIN İSTEDİĞİ YARDIMLAŞMALAR

Davalılar Mahkemenin aşağıdaki hususları beyan etmesini talep ettiler:

a. Davalılar, Davacılara karşı olan herhangi bir yükümlülüğü ihlal etmemişlerdir ve Davacıların talepleri önyargılı olarak tamamen reddedilmiştir;

b. Davalıların, Davacılara karşı herhangi bir yükümlülüğünü ihlal ettiği tespit edilirse;

(i) Talep sahiplerinin tazminat taleplerinin, kabul edilemez veya başka bir şekilde izin verilemez olması nedeniyle tümüyle reddedilmesi,

(ii) Davacıların tazminat taleplerinin, Davacıların Davalıların doğrudan neden olduğu gerçek kaybı kanıtlama yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları nedeniyle reddedilmesi;

c. Davacılar OCTP Petrol Anlaşması’nı ihlal etmişlerdir;

d. Davacıların OCTP Petrol Anlaşması’nı ihlal etmeleri sonucunda, Davalılara, Davacıların ihlali sonucu Davalıların uğradığı zararı telafi etmek için 84,15 milyon ABD Doları tutarında (veya Mahkemenin uygun göreceği başka bir miktarda) tazminat ödenmesi gerekmektedir;

e. Davacıların, Davalılara ödenen tüm meblağlar için Gana Merkez Bankası’nın geçerli faiz oranı üzerinden basit faiz ödemeleri emredilmiştir;

f. Talep sahiplerinin, Nisan 2020, Ekim 2020 ve Kasım 2020 Yönergeleri de dahil olmak üzere Enerji Bakanlığı’nın yasal olarak yayınlanmış yönergelerine uymaları emredilmektedir;

g. Davacıların, Mahkemenin ücretleri ve masrafları, Stockholm Ticaret Odası’nın idari ücretleri ve masrafları ve Davalıların hukuki temsil, tanık ve uzman yardımı masrafları dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere bu tahkimle ilgili tüm masrafları ve giderleri ödemeleri emredilmiştir;

h. Davalıların, koşullara göre uygun olabilecek veya başka türlü adil ve uygun olabilecek herhangi bir diğer veya ek tazminata hak kazandıkları ve bu tazminatın kendilerine verildiği; ve

i. Davacıların talep ettiği tüm tazminat talepleri reddedilmiştir.

TAHKİM MAHKEMESİ KARARI

Mahkeme, Taraflarca talep edilen masrafların, söz konusu miktarlar ve zor olgusal, teknik ve hukuki konular dahil olmak üzere anlaşmazlığın karmaşıklığı göz önünde bulundurulduğunda makul göründüğünü gözlemledi. Mahkeme, Davacıların masraflarının daha yüksek olmasına rağmen, önemli bir eşitsizlik olmadığını ve tüm ilgili unsurların genel bir değerlendirmesine dayanarak, Mahkemenin her Tarafın kendi masraflarını karşılamasının adil ve uygun olduğunu düşündüğünü belirtti.

Mahkeme ve Yüksek Mahkeme masrafları için mahkeme, davalıların masrafların kendi paylarını karşılamalarına ve Birinci Davalının Davacılar tarafından yapılan masrafların %50’sini ödemesine karar verdi.

“Buna göre, Birinci Davalı, Davacılara, Davacılar tarafından tahkim masrafları için avans olarak ödenen tutarların %50’sine tekabül eden 189.900 Avro ödeyecektir.” Mahkeme, Davacıların “Davacılara verilen tüm tutarlar için Mahkemenin uygun göreceği bir oranda ve oranda bileşik faiz” talep ettiğini belirtmektedir. Mahkemenin kararı, Davacıların masraflar açısından faizin temelini ve yöntemlerini yeterince kanıtlamadıkları yönündedir. Bu nedenle Mahkeme faiz vermeyecektir.

Mahkeme bu nedenle;

i. Gana Cumhuriyeti’nin, Birleştirme Direktiflerini, bu direktiflerin çıkarıldığı koşullar altında çıkararak Petrol Anlaşması’nı ihlal ettiğini beyan etti;

ii. Tarafların her birinin kendi masraflarını karşılayacağı beyan edilmiştir;

iii. Gana Cumhuriyeti’nin, Eni Ghana Exploration and Production Limited ve Vitol Upstream Ghana Limited’e Mahkeme ve Yüksek Mahkeme masrafları için 189.900 Avro ödemesini emretti;

iv. Davacıların tüm parasal tazminat veya tazminat taleplerini reddederek diğer tüm tazminat taleplerini reddetti.

v. Davacıların GNPC’ye karşı ücret ve masrafların tahsisi konusundaki iddialarını tümüyle reddetti. Mahkeme, tüm Tarafların kendi yasal ücretlerini ve masraflarını ödemeleri gerektiğine karar verdi.

SORUMLULUK REDDİ: Bu platformda Okuyucular ve Katkıda Bulunanlar tarafından yapılan Görüşler, Yorumlar, Düşünceler, Katkılar ve Beyanlar, Multimedia Group Limited’in görüşlerini veya politikasını temsil etmemektedir.


Kaynak